موارد استفاده از عصاره گل رز

مصارف- گل

پرورش رز فقط برای لذت بردن از زیبا یی این گل نیست بلکه از این گل برای عطرسازی تهیهٔ چای، مربا، لیکور و بسیاری مواد خوراکی دیگر مصرف می شود. عطر رز آرامش بخش سیستم عصبی است و در آسان بـه خواب رفتن آدم تأثیر دارد و بـه همین سبب در عطراصلاح ی  بکار برده می شود.

اسانس

روغن گل سرخ یا اسانس رزی که از گل گلاب گرفته شده است.

روغن گل سرخ یا اسانس رز چون گرانترین اسانس جهان است، بـه عنـوان ملکهٔ اسانس ها شهرت دارد. از هر ۱۰۰ کیلو گل رز فقط ۸ ۳ گرم اسانس استخراج می شود. اسانس رز تحریک کنندهٔ جریان خون است. احساسات بد مانند بدبینی، غم، حسادت و نفرت را تعدیل کرده باعث بوجود آمدن آرامش روانی می شود. مصرف آن در زنان باعث کم شدن سندرم پیش از قاعدگی شده همین طور در نظم و ثبات دادن بـه دورهٔ قاعدگی تأثیر دارد اما از آنجائیکه این اسانس تسریع کنندهٔ قاعدگی است بهتر از مصرف آن در بارداری خودداری شود. این ماده از طریق جذب از راه پوست از بوجود آمدن چین و چروک و همین طور لکه های پوستی پیشگیری کرده و همین طور التهاب پوست و جوش صورت را اصلاح می بخشد. اسانس گل رز در دمای کم ویژگی جامد شدن را داراست و بـا گرمای دست دوباره بـه حالت مایع برمی گردد بـه همین سبب اگر ماده ای که بـه نام اسانس خریداری شده حتی در یخچال همچنین بـه حالت جامد در نیاید بـه احتمال قوی اسانسی اصل و خالص نبوده و بـا مواد دیگر مخلوط شده است. هر گرم اسانس گل رز بطور تقریبی معادل یک گرم طلا دربازار جهان ی قیمت دارد.

گلاب

گلاب از نوعی رز بـه نام «گل سرخ محمدی» بـا نام علمی Rosa × damascena که بـه «طلای معطر » همچنین شهرت دارد، تهیه می شود. تاریخ شروع تهیه گلاب در ایران معین نیست اما بـه دوران های بسیار کهن و پیش از حکمرانی پارسیان در ایران برمی گردد. طبق مدارکی که در کتابخانه ملی پاریس موجود است، در سال ۸۱۰ میلادی ایالت فارس سالیانه ۳۰٬۰۰۰ بطری گلاب بـه عنـوان باج بـه خزانه داری بغداد پرداخت می کرده است. صنعت گلاب گیری در قرن دهم میلادی توسط اعراب بـه اروپا برده شد و نخستین کشوری که این صنعت در آن رواج یافت اسپانیا بود. تاریخ کشت گل سرخ محمدی در منطقهٔ قمصر کاشان سابقهٔ دیرینه دارد و از داخل قبرهای قرن اول و دوم هجری در قمصر، گلاب پاش هایی گِلین بـه دست آمده است. در وقت ملکشاه سلجوقی یکی از اتابکان روم شرقی، تعدادی بوته گل سرخ محمدی را بـا خود از قمصر بـه شهر دمشق که در آن وقت «داماسکوس» خوانده می شد، برد و در این شهر پرورش داد. بـه همین دلیل نام علمی این گیاه رزا داماسنا نامگذاری شده است.

خوراک

طرز تهیه چای میوهٔ گل رز یا چای رز هیپ

در ایران گلبرگ های رز برای تهیهٔ مربای خانگی بکار می روند همین طور گلاب بطور معمول در بعضی از خوراک های ایرانی بـه عنـوان یکی از مواد داخل پلو و بخصوص در شیرینی جات و دسرهای ایرانی بکار برده می شود.مسقطی، یخ دربهشت، فرنی، شله زرد، کاچی و حلوا از جمله دسرهای ایرانی هستند که گلاب یکی از مواد آن را تشکیل می دهد.[۴۷] میوهٔ گل سرخ در طول جنگ جهان ی دوم بـه عنـوان منبعی برای تهیهٔ ویتامین سی مـورد توجه ٔ مردم انگلستان قرار گرفت و درست کـردن شربت از میوهٔ گل سرخ در وقت این جنگ در انگلستان رواج پیدا کرد. شربت میوهٔ گل سرخ علاوه بـر این که ۲۰ مساوی بیشتر از پرتقال حاوی ویتامین سی است دارای ویتامین آ همچنین هست. چای گل سرخ بـه دو شیوه بکار بردن میوه و یا گلبرگ های خشک شده تهیهٔ می شود. در جنوب کشور چین مصرف از گلبرگ های خشک شده در تهیهٔ چای از زمان باستان رواج داشته است. یکی از سوغاتی های استان یون نان که در جنوب چین واقع شده، غنچه های خشک شدهٔ گل سرخ است که جهت درست کـردن چای بفروش می رسد.[۴۸]

عطر

تصویری نقاشی شده در دههٔ ۱۸۷۰ از برداشت رز در دره رز در نزدیکی شهر کازانلاک در بلغارستان، این دره یکی از مراکز با ارزش تولید عطر گل رز در جهان است.

گل رز بـر اساس عطر بـه ۷ دسته تقسیم می شود:

• عطر گل گلاب قدیم: در رزهای باغی قدیمی و گونه های طبیعی رز خیلی یافت می شود. نوع نمونه رز ملکه زیبا یی.
• عطر گل گلاب جدید: عطر آن نسبت بـه گل گلاب گذشته تندتر است. نوع نمونه رز پاپا میل لند.
• عطر رز چای: عطر ملایمی بـه مانند چای و یا برگ چای دارد. نوع نمونه رز گاردن قسمت ی.
• عطر رز چای کامل: عطری بـه مانند میوه هایی چون سیب، زردآلو و هلو دارد. نوع نمونه رز دبل دیلایت.
• عطر رز آبی: بوی آن مخلوطی از عطر گل گلاب جدید و رز چای یا پوست لیمو است. نوع نمونه رز بلومون.
• عطر رز تند : عطر آن مخلوطی از بوی گل گلاب گذشته و همین طور ماده عطردار دیگری بنام اوژنول است. عطر ویژهٔ میخک صدپر و میخک بـه سبب وجود اوژنول بوجود آمده است. نوع نمونه رز روگوزا و رز خوشه ای
• عطر مر : این نوع عطر در رزهای انگلیسی خیلی دیده می شود و عطری بـه مانند راضرر ه دارد. نوع نمونه رز قصر گلامیس

 

مرکز کشت رز در جهان جهت مصرف در عطرسازی بـه دو دسته بزرگ تقسیم می شود. یک دسته فرانسه و مراکش هستند که رز سنتیفولیا محصول عمدهٔ آنهاست و دسته دیگر را دو کشورِ ترکیه و بلغارستان تشکیل می دهند که بطور عمده گل گلاب و ارقام آن را جهت عطرسازی کشت می کنند. در این بین بخصوص دره رز در بلغارستان بـه عنـوان یکی از بزرگترین مناطق تولیدکنندهٔ گل رز و از مراکز عمدهٔ تولید اسانس و عطر گل رز شهرت جهان ی دارد.

اثرات داروئی گل

گیاه گل رز بـه سبب اثرات آرام بخش، ضد تشنج و ضد درد از دیرباز در طب سنتی ایران و اکثر کشورها اهمیت خاصی داشته است. این گیاه بـا توجه بـه داشتن آلکالوییدها، فلاونوییدها و ترکیبات آلی همواره در جهت کم شدن فشارهای عصبی، اصلاح افسردگی، بیخوابی مزمن، آرام بخشی، و ترمیم کنندگی پوست مـورد مصرف قرار گرفته است. عصارهٔ گل رز از گلبرگ و کاسبرگ این گل استخراج می شود و از راه پوست و مخاط همچنین قابل جذب است. عصارهٔ آن بـه رنگ زرد روشن بـا طعم کمی شیرین و عطری نافذ است و مواد عمده و اثر گذار آن حاوی ۳۰ تـا ۴۰ درصد گرانیول و ۲۰ تـا ۳۰ درصد لینانول، ۴۰ تـا ۶۰ درصد سیترونلول است. این عصاره کم شدن دهندهٔ کار دستگاه عصبی سمپاتیک و تقویت کنندهٔ دستگاه عصبی پاراسمپاتیک است.[۵۴]

شاخه بریده

گل رز شاخه بریده

گل های شاخه بریدهٔ رز بـه ۴ دستهٔ اصلی تقسیم می شود:

• رز شاخه بلند بـه رزهای بریدهٔ تک شاخه ای گفته می شود که طول ساقه بین ۹۰ ۶۰ سانتیمتر و قطر گل انتهای شاخه بین ۱۰-۵ سانتیمتر است.
• رز چای بـه رزهای بریدهٔ دورگهٔ چای گفته می شود که تک شاخه هستند و طول ساقه بین ۵۵ ۴۰ سانتیمتر و قطر گل انتهای شاخه بین ۵-۳ سانتیمتر است.
• رز سویت هارت یا رزهای مینیاتور کوچکتر از رزهای چای هستند . طول ساقه بین ۴۰ ۲۰ سانتیمتر و قطر گل انتهای شاخه بین ۲٫۵-۱٫۵ سانتیمتر است.
• رزهای اسپری رزهایی خوشه ای هستند و در روی یک شاخه ۵ ۴ غنچه وجود دارد.

حالا گل رز یکی از محبوبترین گل های جهان است و از لحاظ میزان تولید در صدر قرار دارد. کشورهای عمدهٔ تولیدکننده رز عبارتند از: ایالات متحده آمریکا، هلند، انگلستان، کلمبیا، اکوادور، کنیا، آفریقای جنوبی و هندوست ها .در سال ۱۳۹۱ خورشیدی بیشترین گل شاخه بریدهٔ صادراتی ایران گل رز بوده است و گل مریم و گلایول رتبه های دوم و سوم را بـه خود اختصاص داده اند.